Vårt distrikt har lange tradisjonar med ølbrygging. På kvar ein gard vart det dyrka korn, turka og malta og det låg stor prestisje i å lage godt øl. Vi i Lom bryggeri har som målsetjing å skape eit ølspekter med så stor lokal tilknytning som mogleg. Vi har arbeidd i fleire å med å finne fram til lokalt korn som kan brukast til malt og dermed brygging.

Salome på Kummen i Skjåk. Foto: Thea Mork Kummen

Vi har nå endeleg fått i hus malt  frå lokal bygg og er i gang med prøvebrygging. Det er Tore Rune Kummen i Skjåk som har dyrka byggen – ein torads som heiter Salome. Denne har vi fått malta på Norsk Malt på Furnes og har nå gjennomført prøvebrygging med gode resultat, slik at vi nå er innstilt på å gå i gang med produksjon av DØL – eit øl med kun lokal malt. Vi har ca 4 tonn med ljos basismalt og nokre hundre kilo med caramalt.  Vi har tidlegare  funne fram til nokre produsentar mellom anna som har korn med høveleg proteininnhald og hadde i 2016 600 kg til tørk i tørrstuggu som Mads Vole på Galdesand. Dette var korn frå 2015. Det vart nok for varmt for kornet ved tørking på denne måten. Korn frå 2016 frå Sel vart tørma «etter boka», men hadde nokre spor etter sopp  i seg og gjekk også til dyrefor. Kornet som nå er malta er dyrka i 2017 hjå Tore Rune Kummen.

Malt av torads bygg Salome frå Tore Rune Kummen i Skjåk på plass i bryggeriet etter å ha vorte malta på Norsk Malt på Furnes.

Malten vi brukar kjem frå eit malteri i Tyskland som ligg midt inne i dei største kornområda i Europa. Rhönmaltz har namnet sitt frå fjellkjeda av same namn. Malten vi kjøper frå Rhönmaltz er i alt vesentleg økologisk, som mellom anna dannar grunnlag for den LJOST, som vi har har fått godkjent Debio-merka.
Humla er hovudingrediens nr. 2 i ølet. Humla var i utgangspunktet eit konserververingsmiddel for å halde bakteriane på avstand under lang lagring og transport av øl. Med på kjøpet fekk ein den bitre smaken.

All humle vi brukar i ølet vår er økologisk frå ein mindre produsent litt lengere sør i Tyskland, i Grafenberg, Lilling (Fränkische Schweiz, Oberfranken). Dette er eit av dei største områdene med organiske humle i verda. Produsenten har som hovudmål å oppretthalde sunn, biologisk aktiv jord og å fremje biologisk mangfald. Humlegården tilhøyrer Hallertau-regionen.

Vi har teke oss av ein koloni av humle i Vårdalen i Lom som har overlevd i same austvendte tømmervegg i hundredevis av år.  Folk som har budd her hugsar humla over 90 år attende i tid og at det vart brukt av denne i heimbryggja øl.  Målet vårt er å kunne bruke av denne humla som aroma til det lokale ølet vårt, som eitt hundre prosent blir bryggja på lokal malt.  Å kunne vere sjølvforsynt med humle er ikkje realistisk.

Humle er ei gamal kulturplante i Norge, som har vore dyrka her til lands sidan vikingtida. Frå 1300-talet vart det etablert humlehagar ved norske kloster og i ei periode frå rundt 1400 til 1700-tallet var det faktisk lovpålagt å dyrke humle heilt opp til Nord-Trøndelag.  På den måten vart humla spredt over heile Sør-Norge og det vart dyrket lokale kloner av humle. Humle skal ha kome til Norden austfrå med finsk-ugriske eller slaviske folkestammer under folkevandringa, og seinare «forvilla» seg her til lands.

14269324_10153772467095841_2066922302_nEINE er eitt av våre standardøl som har fått svært gode attendemeldingar.  Bruk av eineskot og einebær som krydder gjev ølet ein naturleg bitter smak. Einen er brukt som smakstilsetjing i mat, øl og brennevin og har i tillegg ein reinsande eigenskap.

bilde 2 liteMjødurten er meir utbredt i vårt område enn dei fleste kanskje er klar over. Vi tappa fyrste batch med MJØDURT 29/5 2018 etter å ha laga to små prøvebatchar. Mjødurt-ølet er også tappa som BERGTATT – museumsøl for Norsk fjellsenter i høve den nye utstillinga som opna i juni 2018 og som MJØDURT.

Mjødurt, som også blir kalla nordens vanilje,  har stor plass i kulturhistorien som ei duftande plante. Ved tørking avgjev planta ein sterk duft som minner om nyslått høy. Tidlegare var det på høgtidsdagar vanleg å strø golvet med opphakka mjødurt på grunn av den gode lufta. Tidligere har mjudurten vore brukt til å gni inn trefat og kar som det skulle bryggjast  mjød i. Planta har også vore brukt som øl-, vin- og brennevinskrydder. Mjødurt er innsanka, tørka og ligg i frosaren klar til bruk.

FJELLKVANN er ein myrk/amber lager som også er tappa som spesialøl for Spiterstulen. Fjellkvann er ein av tre kvannsortar i landet; fjellkvann, strandkvann og Vossakvann. Dette er ein bittersøt og aromatisk urt som i lange tider har vore ei viktig krydder- og medisinplante. FJELLKVANN (kvanne, kvannegras, erkeengelurt) veks høgt til fjells. Etter sagaen var kvann beskytta ved lov på Island for meir enn tusen år sidan. Fjellkvann er næringsrik og brukt både som medisin og som kosttilskot og krydder i mat og drikke. FJELLKVANN er opprinneleg bryggja etter ide frå Spiterstulen og tappa som SPITERSTULEN FJELLKVANN.
Krekling er den bæra det utan tvil veks mest av i vårt distrikt og er kanskje litt undervurdert som ressurs. Kjært barn har mange namn og krekling blir også kalla grisebær, krekebær, krøkebær, kryselbær, tystebær, trøstebær, krøyk, krøking, kråkebær, vasstyting, migbær, migardall, pissbær, pissraval eller  pessravvalj.

Kreklingbær har, sammenlikna med andre skogsbær, vore lite utnytta i Norge. Den har vore noko meir brukt av innfødte i Nord-Amerika og av eskimoane på Grønland. På Sør-Grønland vart det samla vinterforråd, som vart frose i selskinnsekkar sammen med C-vitaminrike plantar som sammen med C-vitaminrike planter som fjellsyre og kvann. Eskimoane laga også alkoholholdig drikk av bærene. På Island, som er svært fattig på ville bærplanter, blir det plukket mykje kreklingbær som blir kokt til saft. Vi brukar lokal krekling som krydder til Jo Gjende.

På same måte som mjødurten har fått tilnamnet nordens vanilje, blir gauksyra kalla nordens sitron. Når du tek til å sjå etter planta, finn du ut at denne veks over alt. Det er likevel tidkrevande å plukke nok til at det skal visast på vekta etter at urta er tørka. Vi ser for oss å kunne utvikle ein ølsort med sitrussmak der gauksyra kan brukast som eit heilt naturleg krydder.